De culturele instellingen zien het belang van samenwerking nadrukkelijk in. Van de Oever noemt het zelfs essentieel voor het welslagen van cultureel ondernemerschap. ‘Ik wil het gebied rondom Noordeinde aantrekkelijker maken voor het publiek, daar zijn alle ondernemers in de omgeving mee gebaat. Het samenwerkingsverband BIZ voor dit gebied is een mooi voorbeeld hiervan. Het heeft mij jaren gekost om iedereen mee te krijgen, maar nu kunnen we als ondernemersvereniging ook echt een vuist maken. Voorwaarde is vertrouwen, maar juist dat ontbreekt nog wel eens in de culturele sector. Ik ben van mening dat er voor elke instelling een eigen publiek is, een eigen profiel, dan hoeft samenwerken niet te bijten, integendeel. De instellingen kunnen van elkaar leren en elkaar versterken, ook in de aantrekkingskracht op een breder en groter publiek.’ Dat samenwerking een must is, beseft ook Kremer, ‘We zoeken het ook in samenwerking met bijvoorbeeld het Rotterdams Philharmonisch Orkest, uitwisseling van musici bijvoorbeeld maar ook in het ontwikkelen van complementaire artistieke profielen. Dat leidt vanzelf tot een eigen profiel, waarbij het Residentie niches heeft opgezocht zoals oude muziek of nieuwe, 20e eeuwse muziek. Het Rpho speelt voornamelijk laat romantische, grote stukken en het Residentie Orkest meer vroeg romantische composities, die ook met kleinere bezetting te spelen zijn. De profielen vullen elkaar dan aan en dan bijt je elkaar niet, niet qua publiek maar ook niet voor wat betreft de verantwoording naar subsidiegevers.’ De toneelwereld laat zien hoe samenwerking vormgegeven kan worden door de fusie van Het Nationaal Toneel met de op jeugdvoorstellingen gerichte toneelgroep Stella.

Oscar Wibaut van de Koninklijke Schouwburg juicht deze allianties toe. ‘Er moet wel duidelijk zijn wat de doelstelling is en dat er een gemeenschappelijk voordeel te behalen is door de samenwerking. Op het gebied van fondsenwerving werken wij nu nauw samen met Het Nationaal Toneel. Het is duidelijk dat als we dit beiden zelfstandig zouden blijven doen, de inefficiënties groot zouden zijn, om te beginnen met een dubbele bezetting van de wervers. Samen kunnen we het kunstmecenaat daarnaast een sterker aanbod bieden.’ De gesubsidieerde instellingen staan verrassend genoeg niet alleen in hun streven naar verdergaande samenwerking.

Directeur Hendrik Wassenaar van het Circustheater geeft aan dat ook voor een instelling die voor 100% op eigen inkomsten draait, samenwerking belangrijk is. ‘Nauwe banden met de gemeente Den Haag zijn bijvoorbeeld essentieel, ook in het kader van Citymarketing. Den Haag is dé musicalstad van Nederland. Daar mag de stad best wat trotser op zijn. De diversiteit en variatie aan cultureel aanbod is hier groot. Laat dat merken, daar heeft iedereen voordeel van, niet alleen de culturele sector. Het Circustheater heeft bezoekers uit heel Nederland, die vaak ook nog eens blijven overnachten in een hotel. Een scherpere focus, samenhang en trots zou versterkend zijn voor de culturele uitstraling van de stad. Samenwerking kan in de vorm van nog betere afstemming van de programmering. Intern is ook beter naar de exploitatie gekeken en door betere afstemming met de andere werkmaatschappijen van ons concern heeft dit tot een aanzienlijke bijdrage in de exploitatie geleid’.

Een mogelijkheid om nieuw en meer publiek te trekken is de expatmarkt van ca 50000 mensen in en rond Den Haag. Deze wordt onvoldoende en niet specifiek bediend. Deze wordt door de geïnterviewden ook als lastig gezien, maar hier moet een uitdaging voor alle culturele instellingen liggen om hier gemeenschappelijk met elkaar op te trekken. Ook zal de Gemeente Den Haag hier een actieve voortrekkersrol in moeten nemen, om ook haar kansen te vergroten om tot de culturele hoofdstad van Europa in 2018 verkozen te worden. Dit ook als ondersteuning van het City Marketing beleid van de gemeente Den Haag.

Dit is het tweede deel over de kunstensector in de crisis, deel 3 verschijnt begin volgende week.

Het artikel is geschreven door Rob de Wit, Lizet Baars en Gyuri Vergouw, die tezamen The Artifacts hebben opgericht, een adviesbureau dat kennis van cultuurkenners, cultuurdragers en adviesprofessionals samenvoegt om de culturele sector op zaken als ondernemerschap, doorlichtingen, efficiency en her-oriëntaties te ondersteunen.

Zelden was de toekomst voor het Haagse kunstleven zo ongewis. De sector beweegt zich al maanden tussen enthousiasme en angst, tussen bevlogenheid en (her)bezinning en teruggaan naar de wortels. Wie krijgt er straks nog wel subsidie en wie niet? Wie moet zijn taak herzien? Wie wordt fors beknot, wie mag zich verheugen op een rol van belang?

De culturele sector behoort tot de stevig getroffen branches in de huidige crisi. ook al lijkt het erop dat vanwege ‘het wandelgangenakkoord’in de Tweede Kamer een deel van de voorgenomen bezuinigingen wordt teruggedraaid. Niet alleen de landelijke subsidies zijn minder vanzelfsprekend, ook de provincies en gemeenten hebben de sector in het vizier. Hoe gaan kunstbedrijven om met deze ingrijpende veranderingen? Welke mogelijkheden zien zij om in de toekomst een levensvatbaar business model neer te kunnen zetten. En wat gaan wij daar als bezoekers, als afnemers van de kunst, uitiendelijk van merken? De emoties, gedachten en oplossingsrichtingen hierover lopen in de culturele sector sterk uiteen. Een rondgang langs directies en vertegenwoordigers van De Koninklijke Schouwburg, Haags Gemeentemuseum, Galerie Project 2.0, Residentie-orkest, Circustheater, De Appel en literair theater Branoul.

Verandering

‘We beseffen allemaal dat het nooit meer zo wordt zoals het ooit is geweest’, aldus Rikkert Kremer van het Residentie-orkest, ‘De overheid was de laatste tientallen jaren altijd een uiterst betrouwbare partner. We konden er zeker van zijn dat er elke vier jaar geld kwam en dit zorgde voor stabiliteit. De situatie is nu veranderend. Er is een perceptie van onzekerheid ontstaan. We krijgen natuurlijk ook minder, omdat we niet alleen te maken hebben met kortingen van rijkswege, maar ook van de stad. 8% minder lijkt dan niet zoveel te zijn, maar bovenop efficiencykortingen van het Rijk praat je over tonnen.’

Ook Benno Tempel van het Gemeentemuseum erkent dat de veranderingen onontkoombaar zijn, maar stelt wel dat de nuance in het debat ontbreekt; ‘Iedereen moet in deze tijd bezuinigen en het is niet meer dan eerlijk dat ook de culturele sector haar steentje bijdraagt. Ik mis in het debat wel de nuance. Het lijkt allemaal zo veel, het geld dat naar instellingen gaat, maar het publiek moet duidelijk gemaakt worden dat de musea voor een groot deel taken uitvoeren ten behoeve van de gemeente en haar bewoners. Wij beheren de collectie omdat dit centraal het meest effectief en efficiënt gedaan kan worden. Ongeveer de helft van ons budget is beheer van de collectie die eigendom is van de gemeente, een van de meeste waardevolle bezittingen van de stad. Het liefst zou ik voor dit deel jaarlijks een factuur sturen en niet spreken over subsidie.’

Aus Greidanus, al sinds begin jaren zeventig verbonden aan Theatergezelschap de Appel gaat nog enkele stappen verder in zijn analyse van de bezuinigingen. ‘Het ontbreekt in Nederland aan een fundamentele inhoudelijke discussie over de waarde van cultuur. Zou er ook gekort zijn op de sector als er geen crisis was geweest? Je kunt niet van de een op de andere dag alles overlaten aan de markt, er is geen overgangsperiode. Er is nu veel te veel sprake van een korte termijnplanning, terwijl een lange termijnvisie ontbreekt.’ Dat de omslag te snel gaat wordt gedeeld door ondernemer en galeriehouder Coen van den Oever van Project 2.0. ‘Het korten gaat in de culturele sector veel te snel, er is geen tijd om een omslag te maken’.

Dit is het eerste deel over de kunstensector in de crisis, deel 2 verschijnt later deze week.

Het artikel is geschreven door Rob de Wit, Lizet Baars en Gyuri Vergouw, die tezamen The Artifacts hebben opgericht, een adviesbureau dat kennis van cultuurkenners, cultuurdragers en adviesprofessionals samenvoegt om de culturele sector op zaken als ondernemerschap, doorlichtingen, efficiency en herorientaties te ondersteunen.

Een cd die de afgelopen weken in mijn cd speler vastgeschroefd heeft gezeten is de nieuwste van een Zweeds duo. Twee piepjonge zusters van 19 en begin twintig die een wonderschone release op hun naam hebben staan die in Nederland aandacht verdient van een groter publiek. Een ideale plaat om bij te werken en/of te schrijven, zeer productiviteitsverhogend.Wie beinvloed is door Fleet Foxes, Joanna Newson en Jack White van The White Stripes kan geweldige referenties overleggen. En daar hebben we het bij First Aid Kit over. Direct op 1 in Zweden en ook in de UK, toch de lastigste markt van allen, een groot succes. Met een mix van folk-pop die onder de huid gaat hebben de zusters Söderberg een werkelijk fenomenale cd afgeleverd. En dat zeg ik dan ook nog als iemand die normaliter niet snel zal vallen voor twee dames met een accoustische gitaar. Een beetje ‘vrouwenmuziek’ is het wel, maar dan wel uiterst genietbaar voor beide sexen.

Alle songs op The Lion’s Roar zijn van hoge kwaliteit, afwisselend en prachtig gezongen. Denk ook maar aan Bon Iver of Mumford & Sons. Kortom kwaliteit, Natuurlijk, het is en blijft Zweeds. En dus ligt dramatiek voor de hand. Van de tekst van ‘Blue’ zou zelfs Ingmar Bergman nog gedeprimeerder raken dan hij al zou zijn geweest als hij nog geleefd had, maar de kwaliteit van de zang en de lichtvoetigheid van de uitvoering maken het nummer toch zeer genietbaar.

The Lion’s Roar is een geweldige cd om ‘s avonds op te zetten met een goed glas rode wijn en lekker bij te lezen of te schrijven. U begrijpt al wat nu op staat.

Beste songs: The Lion’s Roar, Blue, In The Hearts of Men, Emmylou, To A Poet

Score 4,5 sterren

Reputatiemanagement is een van de buzzwords van de afgelopen jaren. Wie stuurt op reputatie, creert volgens de gangbare gedachtes tenslotte waarde omdat deze reputatie van strategische waarde is. Neem Facebook, dat enkele jaren na oprichting al meer waard is dan General Motors. Tegelijkertijd wordt het steeds lastiger een reputatie te beschermen. Een fout en actiegroepen en NGO’s (Non-Governmental Organisations) zitten bedrijven achter de broek aan. Van Greenpeace tot Amnesty, van Occupy Wallstreet tot tv-programma’s als Kassa! Eén bericht op Twitter kan een lawine aan ellende veroorzaken, of de info nu betrouwbaar is of niet. Zoals ook vroeger al bleek, je hebt jaren nodig om een reputatie op te bouwen, maar slechts seconden nodig voor deze aan gruzelementen liggen. Vraag dat maar aan Dominique Strauss-Kahn.

Kortom, een belangrijk onderwerp. De waarde van bedrijven wordt voor een groot deel bepaald door zaken die men niet kan zien: Het merk (brand), het intellectuele kapitaal en talent, de reputatie. En dus is het een belangrijk onderwerp voor de boardrooms en dus ook voor consultants die methodieken aanbieden die de reputatie mogelijk kunnen managen.

The Economist noemt echter drie bezwaren tegen deze zogenaamde reputatie-management industrie. Ten eerste is het begrip verworden tot een containerbegrip, waarbij de relatie met NGO’s net zo wordt gestuurd en gemanaged als de kwaliteit van de diensten en producten. Het tweede bezwaar is dat er een te makkelijke relatie wordt gelegd tussen een goede reputatie en succes. Bedrijven met een goede reputatie zouden tenslotte makkelijker klanten aantrekken en crises overleven. Het is echter niet al te moeilijk om bedrijven te vinden die het tegendeel klaarspelen, zoals de tabaksindustrie of Ryanair. Dat laatste bedrijf werd onlangs door passagiers nog gekozen tot slechtste maatschappij, maar is wel een van de winstgevendste air lines ter wereld. En ondanks alles is de financiele sector weer grotendeels zeer winstgevend, met Goldman Sachs, dat toch zeer slecht in het nieuws kwam de laatste jaren, als koploper.

Het derde bezwaar is echter intrigerender. Dat is de notie dat de beste wijze om bedreigingen van de reputatie weg te nemen is door deze beter te managen. The Economist stelt dat het tegendeel waarschijnlijk een veel logischer optie is. De beste strategie is om minder te denken aan de reputatie en meer aan het leveren van kwalitatief goede producten en diensten. Het sponsoren van een zeilschip of voetbalteam kan op korte termijn best iets opleveren, maar is niet de beste manier om een krachtige organisatie op te bouwen. Hier wordt verwezen naar een quote van de econoom Mill, die stelde dat de beste wijze om geluk te bereiken is door de gedachten te richten op andere zaken. Geluk dus als afgeleide en niet als doel. Geluk als bij-product van andere doelstellingen. Hetzelfde kan, volgens The Economist, gezegd worden van reputaties.

Het bovenstaande artikel is geinspireerd en gebaseerd op Schumpeter, What’s in a name van 21 april 2012, met toevoegingen van eigen hand.

De belangrijkste aspecten van het onderzoek op een rijtje.

- de onderzoekers wilden misleidend gedrag van mensen onderzoeken in een levensechte situatie. Bij dieren en planten kan men dit gedrag in de natuur goed bestuderen (bijv. de misleiding van kameleons door mimicry), bij mensen is dit lastiger. Normaliter komen psychologen niet verder dan laboratorium opstellingen en misleiding door taalgebruik. Het interessante van aan dit onderzoek is dat men Schwalbes heeft aangemerkt als misleidend menselijk gedrag, waardoor het menselijk gedrag op zo natuurlijk mogelijke wijze bestudeerd kon worden;

- De 60 wedstrijden die zijn onderzocht betrof prof-wedstrijden uit de hoogste klassen van Nederland, Duitsland, Italië, Frankrijk, Spanje en Australië;

- In totaal werden 2803 overtredingen bestudeerd waarbij een speler werd getackeld en ingedeeld naar ‘normale val’, ‘overdreven val’ en ‘overdreven val of fopduik c.q. Schwalbe’;

- In totaal werden 169 valpartijen gekenschetst als ‘Schwalbe’, dit is 6% van het totaal. Hiervan leidde 33% tot een strafschop, zijnde 2% van het totaal (= ongeveer 45 stuks);

- omdat hiervan ongeveer 80% werd gescoord, dit is 36 stuks, werd dus in 60% van de wedstrijden een penalty gescoord uit een Schwalbe!;

- de geneigdheid zich te laten vallen neemt toe naarmate de wedstrijd vordert, hoe dichterbij men bij het strafschopgebied van de tegenstander is en opvallend genoeg vaker bij een gelijke stand dan bij een achterstand of bij een voorsprong;

- geen enkele speler die een Schwalbe maakte in de onderzochte wedstrijden kreeg hier tijdens of na de wedstrijd een straf voor;

- in de VS en Australië is nu de regel aangenomen dat spelers ook na de wedstrijd gestraft kunnen worden voor fopduiken. Dit leidt tot afname van het aantal Schwalbes, want er wordt gebruik gemaakt van camerabeelden. Het voordeel van de Schwalbe, zeg maar het voordeel van vals spelen en bedrog, wordt hierdoor voor de speler kleiner.

- persoonlijke analyse:

Schwalbes en misleidend gedrag behoren, helaas (ik ben van de fopduik van Bernd Hoelzenbein in de WK finale 1974 nooit meer helemaal hersteld!), tot het menselijk gedrag, zoals het ook hoort bij het gedrag van dieren. Het doel van misleidend gedrag is meer te winnen dan te verliezen, zonder opgemerkt te worden. Zolang spelers er mee weg komen en de straf die er voor staat gelijk is aan nul, blijven Schwalbes een onlosmakelijk onderdeel vormen van het voetbal. De maatregelen in de VS en Australië zijn een goede eerste stap om vals spelen, dat nu nadrukkelijk wordt gedoogd door de FIFA, UEFA en KNVB tegen te gaan. Fair play blijft een illusie zolang video beelden tijdens of na de wedstrijd niet gebruikt worden.

- de analogie met het bedrijfsleven is eenvoudig te maken; zolang er meer gewonnen dan verloren kan worden door vals te spelen, zal vals spelen onderdeel blijven van het dagelijks bestaan.Voorbeelden te over op de financiële pagina’s van de dagbladen, alleen gisteren al: de faillissementsadviseur die fraudeert; de twijfels over het declaratiegedrag van topmedewerkers van het GVB en de wijze waarop Goldman Sachs zijn producten slijt. Meer regels werkt niet, wel het vergroten van de pakkans en het voordeel afpakken van de zondaars.

Het is te hopen dat KNVB, FIFA, UEFA en scheidsrechterscommissie met dit onderzoek aan de gang gaan, het kan hen helpen Schwalbes beter te herkennen en voorkomt dat men foute beslissingen neemt.

Een kleine troost rest. De gelegenheid maakt de dief, dat is zeker, maar ook ‘Boontje komt om zijn loontje’. De door mij zo misachtte Bernd Hoelzenbein, de Duitse voetballer die in de WK finale een penalty tegen Oranje versierde, liep bijna 30 jaar later toch tegen de lamp. Wegens belastingontduiking kreeg de beste man 7 maanden voorwaardelijk gevangenisstraf en 300 uur dienstverlening. Het duurt lang,  maar soms is er nog gerechtigheid.

Voor de liefhebbers:

http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0026017

http://www.abc.net.au/science/articles/2012/03/30/3466787.htm

Het format ‘In The Air Tonight’® speelt in op de behoefte aan vernieuwende tv-formats, juist nu er veel gelijksoortige talentenshows op tv zijn. Juist het afwijkende karakter wordt geprezen, aldus Vergouw, ‘Optredens van luchtkunstenaars zijn altijd wervelend, het zijn vaak creatieve genieen. Wij zoeken met ‘In The Air Tonight’® de beste luchtgitarist, luchtdrummer of luchtpianist van het land, ook luchtdirigenten zijn welkom.’ Volgens Vergouw worden de tv-executives in de betrokken landen overstelpt met formats voor talentenshows, maar ‘In The Air Tonight’® durft hier van af te wijken en wordt daarom ook prime time ingezet. De belangstelling voor de traditionele talentenshow formats vlakt af, terwijl de kosten enorm zijn gestegen. ‘In The Air Tonight’® biedt de zenders een alternatief. Een groot voordeel was natuurlijk ook dat bedrijven als HP, Vodaphone, Proctor & Gamble en diverse drankenfabrikanten al reclame-uitingen hadden met luchtgitaristen, voor hen was de stap om sponsor te worden van dit nieuwe format dus niet groot. De planning is nu zo dat we in de tweede helft van 2012 beginnen met de eerste uitzendingen. Een grote uitdaging voor ons bedrijf. Diverse sterren hebben belangstelling getoond in de jury van het programma te willen stappen, waaronder Brian May, de gitarist van Queen die al sinds 2003 beschermheer van het WK Air Guitar in Finland is, gitarist Slash van Guns & Roses en Phil Collins, die speciaal voor de sectie luchtdrummen is ingehuurd. Ook het management van Katy Perry heeft al belangstelling getoond, Ricardo Chailly wil graag het luchtdirigeren jureren. Er is daarnaast contact opgenomen met het management van bands als Aerosmith, Rammstein en Arctic Monkeys voor live-optredens tijdens de shows.’

Volgens Vergouw komt een droom uit, nu de shows internationaal verkocht zijn. ‘Jammer alleen dat Nederland achterblijft. Het format van ‘ In The Air Tonight’® is waarschijnlijk te vernieuwend voor de Nederlandse markt, de durf lijkt hier geheel weg te zijn. Het is en blijft daardoor uniek dat zonder een bestaand programma het format nu al is verkocht. Onderhandelingen over een Duitse versie, waarvoor Peter Maffay wordt genoemd als presentator, zijn aanstaande.’

Noot voor de redactie:

Mocht u meer informatie willen over het nieuwe format ‘ In The Air Tonight’, dan kunt u contact opnemen met Vergouw International Publishing Formats (VIP-formats) via deze site of via vergouw@luchtgitaar.nl.

The Scene Code

The Scene behoort al ruim twintig jaar tot de beste Nederlandstalige bands van ons land. Het is de mix van de gruizige stem van zanger Thé Lau met  onvervalste rock en krakerige ballads, het soepele ritme dat de meeste songs ondersteund en de melodieën en teksten die je niet meer uit je hoofd krijgt na een eerste luisterbeurt die de band uniek maakt in het Neder-popcircuit. Met Code ligt na enkele jaren stilte weer een cd van formaat op de planken die doet denken aan het beste werk van de band, de cd’s Blauw en Open. Een zeer welkome terugkeer aan het front van een van de weinige underground groepen van Nederland die grote groepen luisteraars aan zich weet te blijven binden. Onbegrijpelijk is het daarom dat Code niet direct tot de hoogste regionen van de Nederlandse charts reikt.

Love them or hate them. Er zit blijkbaar niets tussen voor The Scene. Dankzij jaren negentig hits als Iedereen is van de wereld en Blauw heeft de band een vaste schare fans en dat is niet meer dan terecht. Zo’n dertig jaar in het vak en een cd afleveren als Code, het is weinigen gegeven. De kracht van The Scene heeft altijd gelegen in de afwisseling van krachtig rockende songs, met een power en stijl die geen enkele Nederlandstalige band hen nu evenaart, met rustige ballads.

Liefhebbers van beide soorten komen goed aan bod op Code. Opener Echt had ook op Nederpopklassieker Blauw kunnen staan. Het lijkt wel een statement van Lau. Ooit opende de tweede cd van de band met This Is Real. Dat was 1985.  En Echt is het nu meer dan ooit. Puur, rauw, hees en teder. Termen waar de band zichzelf ook graag van bedient. De band gaat terug naar de eigen roots en dat is maar goed ook. The Scene, dat is de interactie tussen de zang van Lau, de strakke gitaar-akkoorden met een dampende ritmesectie, tezamen met toetsen die juist door hun eenvoud veel toevoegen.

Code is een welkome terugkeer van een van de beste Nederlandstalige bands van de afgelopen dertig jaar. Hopelijk zien we de band ook weer terug op de Nederlandse festivals in de zomer, liefst met een mix van oud en nieuw werk. Het optreden in de kleine zaal van Paradiso was in ieder geval overtuigend genoeg. I love them….

Beste songs: Dier; Echt; Overal

4 Sterren

Onlangs beschreef ik het veranderende straatbeeld door ontwikkelingen in de retail. Niemand kan om de conclusie heen dat veel winkels het moeilijk hebben, dat grote winkels buiten de stad het leeuwendeel van de omzet genereren en dat een eigen winkel in deze tijd niet de eenvoudigste manier is om een goed belegde boterham te verdienen. Ik sprak ook over de opkomst van vrouwen aan het winkel-front en in dit artikel geef ik een aantal inspirerende voorbeelden van succesvolle mode-onderneemsters die tegen de stroom in met eigen concepten komen, met nieuwe formules. Daar heb ik veel respect voor. Een selectie en korte analyse.

De zoektocht begint in Den Haag waar ik op het Noordeinde de winkel ontdekte van de 26 jarige Norma de Robles. Daar wordt het merk Zerba gevoerd. Eigenaresse van de zaak De Robles is ook nog eens de designer van alle schoenen. Onlangs werd een tweede zaak in de PC Hooftstraat van Amsterdam geopend, evenals een showroom in de nabijgelegen Van Baerlestraat.  Zeer eigenzinnige ontwerpen, vooral internationaal georiënteerd. Er is ook een collectie voor heren en mijn zwarte struisvogel-leren punt-schoenen zijn niet alleen plaatjes om te zien, ze lopen ook nog eens briljant en geven een behoorlijk rock-’n-roll gevoel. Voor mannen met een beetje lef dus. En voor vrouwen die op bijzondere schoenen durven en/of kunnen lopen en niet bang zijn voor hakken, al zijn er ook platte schoentjes. De ambitie van De Robles: ‘Wanneer Zerba een gevestigd merk is in Beverly Hills en Cannes, dan ben ik tevreden’.

Heel anders is modezaak Lymor van Lymor Levy in de Jordaan. Hier zijn bijna alleen maar unica te koop, gemaakt door kunstenaars. Een heel bijzondere collectie, je weet bijna zeker iets te kopen of in iets te lopen dat aandacht krijgt. Niet voor niets een adres waar actrices als Jammer, het is alleen voor dames. Het iets verder op gelegen Adrian is weer een winkel voor aparte herenmode, zeg maar waar Jeroen Pauw zijn shirts haalt, maar over herenmode in een andere post meer.  Lymor heeft een bijzondere niche te pakken, niet makkelijk in een tijd waarin iedereen in eenzelfde merk/brand wil lopen, maar wel uniek. Een bezoek waard, eigenlijk loopt u dan in een kleding-galerie.

Onlangs ontdekte ik tijdens een avondlijke modeshow in Paradiso mode-collectief Ibolya met een wel heel aparte keuze: kleding uit de jaren zestig vertalen naar het nu.  Iby Csanyi-Fritz en Maaike Bartman besloten enkele jaren geleden samen een collectie op te bouwen geïnspireerd door de kleding van Mary Quant. Slogan: De jaren 60 nu! Dan denk ik al snel aan Twiggy en dus leuk! Mooie associaties. Opmerkelijk genoeg is het bedrijf opgericht door twee vrouwen die de jaren zestig niet bewust hebben meegemaakt. Blijkbaar is de stijl tijdloos. Er wordt vooral verkocht via een webwinkel. Daar is veel over te doen, over vrouwen en webwinkels. In mijn ogen een onzinnige discussie, want ik vind dit een prima en vrolijk makend initiatief met hitpotentie. Het bedrijf heeft een heldere focus op mode uit een heel specifiek tijdsbeeld met grote nostalgische waarde.

Analyse: er is en blijft ruimte voor specialties in het winkelaanbod, zoveel is duidelijk. De genoemde voorbeelden hebben een concrete afbakening, een heldere focus. Ook  is in mijn ogen opmerkelijk dat de eigenaressen blijkbaar allen een multi-culti achtergrond hebben. Zou dat aan mij liggen? Vind ik dat soort onderneemsters c.q. bedrijven dan zelf gewoon leuker? Is het toeval? Of is sprake van een trend? Ik denk het laatste. De mix van culturen en achtergrond leidt tot vernieuwing en durf. De facto zijn het zeer verschillende bedrijven en onderneemsters, maar wel allen creatief en ondernemend, met een goede focus en dromen die, hoe hoog gegrepen soms ook, niet onhaalbaar lijken te zijn.

Zerba: www.zerba.nl

Lymor: www.lymor.nl

Ibolya: www.ibolya.nl

De onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op mijn persoonlijke observaties gedurende bijna 20 jaar in twee winkelstraten en een winkelgebied in Amsterdam, te weten de Maasstraat, de Scheldestraat en de Jordaan en tien jaar onderzoek in Den Haag, waaronder omgeving Hoytemaplein, Denneweg en de ‘Fred’.  Lange winkelstraten en -gebieden met bij elkaar opgeteld vele honderden winkels, die in de afgelopen twintig jaar soms meerdere keren van eigenaar en functie zijn veranderd.

Opvallende verdwijners of zaken die het moeilijk hebben: videotheken, de cd/dvd-winkels en platenzaken, de stripboekenspeciaalzaken, heren-modezaken, kleine supermarktjes, reisbureaus, Chinese en wok-restaurants. Opkomst van kappers, traiteurs, tapasbars, luxe-bakkers, damesmode en damesschoenenzaken, schoonheidssalons, nailstudios en woonzaken met (Mexicaanse) keukenspulletjes en ongedefinieerde woonfrutseltjes en natuurlijk de makelaardij. Stabiel opvallend genoeg de slagers, groente- en fruitzaken.

Enkele trends:

1. De vrouwen nemen de zaak over
Opvallendste gebeurtenis van de afgelopen jaren vind ik de opkomst van vrouwelijke ondernemers die de winkels runnen, terwijl het aantal mannen met winkels snel lijkt terug te lopen. De relatieve vrijheid die winkels vrouwen bieden lijkt een reden te zijn, ‘Geen baas boven je’, is een opmerking die ik vaak heb gehoord als dominante reden. Opmerkelijk dat dit blijkbaar voor mannen niet meer geldt. Ik zie een opvallende terugtrekking van mannen uit het straatbeeld, ook veel ‘mannen-bastions’ als sigarenzaak, poelier en kroeg zijn regelmatig door vrouwen overgenomen.

2. Vrouwen bepalen wat er wordt gekocht
Zelfs in herenmodezaken bepalen de vrouwen bijna altijd wat er uiteindelijk wordt gekocht, aldus de verkoopsters. En niet alleen in mijn ogen dusdanig dat het tot betere resultaten leidt, integendeel. Geen wonder dat mannen zich terugtrekken achter de PC om van daaruit aankopen te doen!

3. Winkelstraten zijn weerbaarder dan verwacht
Onvoorstelbaar hoeveel winkels in de loop der jaren van eigenaar en/of van functie veranderen. Alleen al in de Maasstraat zijn dat er tientallen over de laatste tien jaar. De genoemde winkelstraten blijven echter aantrekkelijk voor de middenstanders die een gokje durven wagen.  De banketbakker verdwijnt, een nieuwe chocolatier aan de overkant neemt het over. Porselein en keukengerei weg? Hippe kapper erin. Antiquair weg? Nail-studio erin. De leegstand is te overzien en ik vind de straten vergeleken met 20, 10 en 5 jaar er zeker niet op achteruitgegaan, uitzonderingen natuurlijk daargelaten.

Tot zover dit eerste deel, work in progress natuurlijk. Reacties zijn welkom. Binnenkort een tweede aflevering over de toekomst van de winkel met nieuwe middenstanders en ondernemers die het ‘anders doen’.

Waanzinnige bonussen. Uitbuiting van arbeiders. Een neiging naar arrogant gedrag. Er zijn bankiers voor minder aan de schandpaal genageld. Toch heb ik het hier niet over de financiële sector, maar over Apple. U weet wel, dat hippe bedrijf, dat revoluties heeft ontketend in de computer-, muziek- en mediabusiness. Dat producten maakt waar voor consumenten gillend dagenlang voor winkeldeuren liggen. Waarom pikken we stuitend gedrag wel van Apple en  niet van de financiële sector?

Laten we de feiten eens op een rijtje zetten. Oprichter en CEO Steve Jobs is nauwelijks dood en begraven of de nieuwe topman van Apple, Tim Cook, krijgt 1 miljoen aandelen in het bedrijf om hem enkele jaren aan het bedrijf te binden.  Dat komt momenteel neer op een bonus ter waarde van meer dan 383 miljoen dollar (264 miljoen euro). Zou hij niet ook hebben bijgetekend voor de helft? Mist Apple hier niet een belangrijke trend van de laatste jaren, namelijk dat perverse bonussen tot het verleden behoren?

Dan de onderneming in China waar Apple haar producten in elkaar laat zetten, Foxconn. De horrorverhalen over de arbeidsomstandigheden en de lage lonen aldaar zijn niet van de lucht. Het heeft zelfs geleid tot een hoog zelfmoordpercentage onder de medewerkers. De oplossing van Foxconn hiertegen, naast een beetje extra geld? Het spannen van vangnetten!

Wie denkt dat Foxconn dankzij alle negatieve publiciteit en hopelijk wat ‘opbouwende kritiek’ van Apple tot inzicht is gekomen, vergist zich. Oprichter Terry Gou heeft nog onlangs aan zijn topmanagement een presentatie laten geven door een dierentuin-manager. Hij is namelijk van mening dat zijn 1 miljoen werknemers het best zijn aan te sturen als dieren. Over rotte appels gesproken.

Het ergste is naar mijn mening nog dat dit allemaal in schril contrast staat met wat Apple zelf zegt over het naleven van de hoogste standaarden in de business t.a.v. social responsibility van haar leveranciers! Mooie woorden, netjes opgeschreven, papier is tenslotte geduldig. Ondertussen worden 1 miljoen werknemers, waarvan een belangrijk deel Apple producten in elkaar sleutelt, vernederd en uitgebuit. Zou CEO Cook ook op dit onderdeel worden beoordeeld? Dat is tegenwoordig namelijk wel gebruikelijk, zelfs in de financiële sector. Waarom niet alle 1 miljoen medewerkers van Foxconn $ 200,– geven als bonus als dank voor hun inzet voor Apple? Dat is veel geld in China, en dan heeft Tim Cook nog altijd de helft van zijn bonus over! Dat zou nog eens een social responsibility statement zijn! Nu is de Apple verklaring niet meer dan een verzameling loze woorden.

Er lijkt meer aan de hand bij Apple dan we durven, of is het gewoon willen, toegeven. We willen tenslotte allemaal de laatste I-pod, I-pad of I-phone.  Als de nieuwe I-Phone het door de stalen behuizing qua ontvangst minder lijkt te doen dan verwacht, vertoont het bedrijf in eerste instantie arrogant en monopolistisch gedrag door de schuld te geven aan de consument. Precies datgene wat je totaal niet van een hip en modern bedrijf verwacht. Pas na veel kritiek ruilt Apple de apparaten om of biedt een beschermend hoesje.

Gek eigenlijk, dat wij ons totaal niet druk maken over het gedrag van Apple, maar bij vergelijkbaar gedrag van bankiers wel tegen het plafond vliegen. Apple vergelijken met bankiers laat ons een aantal dingen zien. Ten eerste dat het gedrag van de mensen behoorlijk krom kan zijn. Als het in ons voordeel is en we krijgen er een mooi hebbedingetje voor terug, dan maakt het niet uit of men apparaten of kleding in elkaar laat knutselen door kinderen of uitgebuite ‘slaven’. Kritiek verstomt dan snel. Zelfs als tegelijkertijd de topman een paar honderd miljoen bonus krijgt.  Bij vergelijkbaar gedrag van banken wordt het luchtbed al opgepompt en de tent en slaapzak al klaargelegd.

Het tweede en wellicht belangrijkste punt is dat de bancaire wereld zeer gereguleerd is, waardoor er weinig concurrentie is. En als het misgaat, staat de  overheidssteun klaar. Als het goed gaat daarentegen, ontvangen managers, die zelf geen risico lopen als ondernemer, stevige bonussen. Dat zet kwaad bloed, want overheidssteun voor Apple, dat is echt een brug te ver.

Apple vertoont gedrag dat sterk begint te lijken op dat wat we eerder zagen bij bedrijven als Kodak, Philips, IBM en Microsoft. En op dat van de financiële sector! De oorzaak van de neergang ligt zelden in de laatste fase van het bedrijf, maar juist in de meest succesvolle periode, op het moment dat monopolistisch gedrag wordt vertoond. Juist daarom moet Apple NU intern ingrijpen! Want hoe smakelijk en verleidelijk de Apple’s er uit mogen zien, overmoed ligt op de loer. Dat weten we al sinds Adam en Eva.

Mijn adviezen aan de CEO en medewerkers van Apple:

1. Walk Your Talk, maak serieus werk van social responsibility en reken de CEO hier ook op af. Zorg voor betere werkomstandigheden bij je (belangrijkste) leveranciers. Haal anders je business weg. Je kan je niet blijven verschuilen achter het mantra dat hier sprake is van ‘een toeleverancier’ en een ‘groeimodel’. Wie is nu van wie afhankelijk? Die bonus voor Cook, waarom die niet 50/50 delen met de medewerkers van Foxconn? Dat zou nog eens een social responsibility statement zijn!

2. Schudt de medewerkers wakker, want arrogantie ligt op de loer. De Android van Google/Samsung et cetera werkt, uit eigen ervaring, echt lekkerder dan de I-phone. Betere ontvangst, sneller, lichter. Voor je het weet, verkoop je alleen nog maar licenties, zie Kodak.

3. Vergeet niet waar jullie vandaan komen. Ook Apple was midden jaren negentig op sterven na dood en moest gered worden. Reddende engel toen? Bill Gates! Enige nederigheid is dus op zijn plaats.