Innovatie = ruimte voor verrassing + gekte

Nederland is eigenlijk een derde wereld land. Onze belangrijkste exportproducten zijn agrarisch van aard of gericht op de doorvoer van energie (olie; gas). En hoewel we in Nederland allemaal vinden dat innovatie belangrijk is, het lijkt maar moeilijk van de grond te komen. Dat maakt innovatie een dankbaar onderwerp voor onderzoekers, managers en consultants. Mijn collegabloggers Edwin Lambregts en Richard Puyt hebben momenteel met hun Innovatief Organiseren veel succes. In een artikel in de Volkskrant van vandaag breken de hoogleraren en (voormalig) leden van de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) Van de Donk en Nooteboom een lans voor verrassing, ‘gekte’ en leerzaam falen om innovatie van de grond te krijgen. Mooi verhaal, maar of dat in ons land wordt geaccepteerd?Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg. Hoe Nederlands kan een spreekwoord zijn? Toch lijkt de rek eruit te zijn. Zelf vind ik ‘doe maar gek, dan doe je gewoon genoeg’ een veel beter gezegde. In een land waar de export van gas, olie (doorvoer), tulpenbollen en andere agrarische producten ver vooruitloopt op innovatieve producten en diensten, zou men wel eens wat gedurfder te werk mogen gaan. Maar ja, we blijven toch redelijk Calvinistisch van aard en accepteren liefst bewezen ideeën dan dat we zelf op zoek gaan naar nieuwe vindingen. Wat dat betreft mag het NatLab van Philips een geweldige uitzondering worden genoemd.

In een vandaag gepresenteerde rapportage van de WRR , ‘Innovatie vernieuwd’, pleit de Raad voor meer durf. Twee citaten: ‘Innovatie vergt diversiteit van ideeën en spreiding van initiatief, meer van beneden dan van boven, en ruimte voor verrassing, ‘gekte’ en leerzaam falen. De daarmee gepaard gaande risico’s moeten politiek geaccepteerd worden’. Een ander citaat: ‘Innovatie vraagt om een actieve inzet op de traditionele Nederlandse openheid, om een constructief gebruik van diversiteit, in binnen- en buitenland. In cultuur en politiek is openheid voor verschillen van cruciaal belang voor innovatie.’

Mooie woorden. En ik ben het er helemaal mee eens. Maar nu eerst eens wat obstakels benoemen. Die Nederlandse openheid, is die er eigenlijk wel? Een mooi voorbeeld uit mijn eigen ervaring is de jaarlijkse organisatie van het luchtgitaar kampioenschap. Nu, na 6 jaar, is het een bijna geaccepteerd fenomeen geworden. Er komen zelfs diverse afgeleide kampioenschappen aan! Maar reken maar dat er in brede lagen van de Nederlandse bevolking grote weerstanden zijn en waren, vaak gebaseerd op oordelen zonder dat men zich eerst heeft geïnformeerd. Het was een kleine groep van ‘open minded’-landgenoten die het NK Luchtgitaar vanaf het begin heeft gesteund. OK, zult u zeggen, is dit dan innovatie?

Nou, het kampioenschap is dan misschien alleen maar leuk en ‘gek’ en creatief, wereldwijd heeft het toch wel het een en ander opgeleverd. Het geldt als inspiratiebron voor andere ideeën. Zo is Guitar Hero, een soort gitaargame dat het midden vormt tussen echt spelen en luchtgitaarspelen, een van de best verkochte videogames ter wereld. En op korte termijn komen er T-shirts en riemen op de markt die armbewegingen kunnen omzetten in muziek. Van Australië tot Finland en de VS, men is bezig met het ontwikkelen van sensoren in kleding om beweging om te zetten in geluid. Als dat geen innovatie is?

Openheid, gekte, verrassing, initiatief. Helemaal mee eens. De grootste barrière in Nederland is naar mijn mening echter de cultuur van de bevolking: doe maar gewoon dan doe je gek genoeg. Het vergt aardig wat doorzettingsvermogen in ons land om iets echt nieuws neer te zetten. makkelijker is het om bewezen concepten uit het buitenland, en dan vooral de VS, in de markt te zetten. Voor de ‘Willy Wortel’s’ onder ons is er echter nog best hoop. Begin april mocht ik vier jonge onderzoekers van de TU Delft interviewen die de Nuna 4 hadden gebouwd, het op zonne-energie rijdende voertuig dat de World Solar Challenge in Australië had gewonnen. Slimme gasten, geboren in de V.S., Libanon, Curaçao en België. Met deels Nederlandse roots. Multiculti succes in optima forma.

Innovatie? Afrondend: Ja dus, het kan dus zelfs in Nederland. Maar wees voorbereid op vele vragen en weerstanden. Daar zullen nog vele rapporten over geschreven worden, vrees ik.

4 thoughts on “Innovatie = ruimte voor verrassing + gekte”

Richard Puyt 12 jaar ago

Hoi Gyuri, over vragen en weerstanden gesproken.

Weerstand: Bij de presentatie van het rapport van de eerste reactie van de minister dat ze het in Den Haag niet kon verantwoorden als innovaties mislukten (in het kader van het maakbaarheids denken).

Vraag: Op pagina 109 schrijft de raad over de 5 overwegingen die bij het nieuwe denken over innovatie centraal staan. Deze wil ik je even voorleggen:

Innovatie is voor een belangrijk deel fundamenteel onzeker, waar planning zeer beperkend kan zijn. Het gaat om het organiseren van toeval en faciliteren van creatieve destructie.

Het lijkt mij een oxymoron en het riekt naar serendipiteit.

Wat vind jij als serendipteit expert van deze formulering?

Gyuri Vergouw 12 jaar ago

Ha Richard, ik acht de formulering wat krom. 'Het organiseren van toeval'  is inderdaad nou niet iets waar ik direct beelden bij krijg. Ook zelf weleens over nagedacht, maar ja, hoe doe je dat dan? Het gaat erom dat diegene die de toevallige ontdekkingen doet, oog moet hebben voor het feit dat zich iets bijzonders aan hem of haar voltrekt. Zo zijn vele ontdekkingen gedaan, van Röntgenstralen tot penicilline. En ik ben enkele nieuwe fundamentele ontdekkingen op het spoor. De basis ligt echter in: eerste dingen proberen en niet bang zijn op je snufferd te gaan. Bijna alle serendipiteitsontdekkingen zijn gedaan door mensen die wel degelijk op zoek waren naar iets bijzonders. Daar moet dan ook begrip voor zijn bij financiers en overheden. De opmerkingen van de minister laten al zien dat dit een ijdele hoop zal blijven.
vg Gyuri

Peter weet het beter 12 jaar ago

Beste lezer,

Innovatie, vanuit economisch perspectief, moet geld opleveren. De noodzaak voor innovatie, derhalve, is groter wanneer het economisch slechter gaat en er dus meer geld moet komen. Innovatie = veranderen. En de wens, of zo u wilt, noodzaak om te veranderen is groter wanneer het economisch slechter gaat. Was het niet autoverhuurder AVIS die zei: "laat ons maar nummer 2 zijn, dat noopt ons ertoe creatiever te zijn". Even dan nu een gekke gedachtgenkronkel: als onze regering wil dat wij innovatiever zijn, dan moeten ze ons vertellen dat het slecht met het land gaat, in plaats van verongelijkt mopperen dat wij zeuren. Pas dan gaan we zoeken naar verandering en verbetering, kijk maar naar de hoeveelheid aan nieuwe ideeen in tijd van oorlog. En volgend op die gedachtenkronkel: het feit dat onze regering vertelt dat het goed met ons gaat en tegelijkertijd ons aanzet tot innovatie met los-zand initiatieven, betekent dit dan dat onze regering op een of andere manier de waarheid niet vertelt?  Das geen goed basis, zeg maar, om creatieve ideeen te spuien. Die houden we lekker voor ons zelf, voor als het echt slecht gaat. Gelukkig ben ik niet zo, en verlaat me niet op gekte of toeval maar help mezelf aan innovatieve ideen met SIT: Systemative Inventive Thinking. Google maar eens!

Fons Bitter 12 jaar ago

Als innovatie niet had bestaand de afgelopen duizenden jaren, dan had ik op deze weblog geen reactie kunnen geven.

Fons Bitter
wwww.consulate.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *